Mỗi mùa tuyển sinh, câu hỏi mà học sinh đặt ra nhiều nhất vẫn luôn là: “Chọn ngành học đại học, điều quan trọng nhất là gì?” Đây là một câu hỏi không mới, nhưng lại chưa bao giờ cũ, bởi nó gắn với một quyết định có ảnh hưởng rất lớn đến tương lai của mỗi người. Câu trả lời ngắn gọn nhất là: điều quan trọng nhất khi chọn ngành học đại học chính là chọn ngành phù hợp với năng lực, sở thích và khả năng phát triển lâu dài của bản thân.
Thầy Phạm Thái Sơn trong buổi tư vấn cho các chuyên viên trong phòng Tuyển sinh và Truyền thông
Thực tế, ngành học thì rất nhiều, nhưng không phải ngành nào “hot” cũng phù hợp với tất cả mọi người. Có người mạnh về tư duy logic, có người nổi bật ở khả năng ngôn ngữ, có người lại thiên về sáng tạo, thiết kế hoặc làm việc tỉ mỉ. Khi chọn đúng ngành phù hợp với thế mạnh của mình, việc học sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn, hiệu quả hơn và người học cũng có nhiều cơ hội phát triển tốt hơn. Ngược lại, nếu chọn một ngành không phù hợp, dù cố gắng rất nhiều vẫn dễ rơi vào cảm giác áp lực, mệt mỏi và chán nản.
Trong quá trình tư vấn tuyển sinh, có rất nhiều học sinh chia sẻ sự lo lắng rằng bản thân ít nói, hơi nhút nhát, hướng nội và không thấy mình có năng lực gì đặc biệt. Tuy nhiên, đó không phải là điểm yếu như các em vẫn nghĩ. Người trầm tính, hướng nội thường có khả năng tập trung tốt, kiên nhẫn, quan sát kỹ và làm việc độc lập hiệu quả. Đây lại là những phẩm chất rất phù hợp với nhiều nhóm ngành hiện nay như công nghệ thông tin, lập trình, phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, thiết kế đồ họa, thiết kế game, kế toán, kiểm toán hay các ngành kỹ thuật như điện tử, cơ khí chế tạo. Những lĩnh vực này không đòi hỏi giao tiếp xã hội quá nhiều, nhưng lại rất cần sự tập trung, tư duy hệ thống và khả năng làm việc bền bỉ.
Điều quan trọng hơn nữa là học sinh không nên vội vàng tự đánh giá mình là “không có năng lực”. Ở tuổi 17–18, rất nhiều bạn vẫn chưa thực sự hiểu rõ bản thân, chưa phát hiện được điểm mạnh của mình và điều đó hoàn toàn bình thường. Năng lực không phải lúc nào cũng có sẵn từ đầu; nhiều khi nó được hình thành dần trong quá trình học tập, trải nghiệm và rèn luyện. Đại học không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức chuyên môn mà còn là môi trường giúp sinh viên thay đổi bản thân, phát triển kỹ năng, xây dựng sự tự tin và định hình con đường nghề nghiệp.
Chia sẻ về hành trình của chính mình, cô Thu Hưởng, chuyên gia tư vấn Viện Quốc tế HUIT, Trường Đại học Công Thương TP.HCM, cho biết khi còn là sinh viên năm nhất, cô từng rất nhút nhát và cực kỳ thụ động. Thế nhưng, vì yêu thích những người sống tích cực, giàu năng lượng, cô đã tự đặt mục tiêu thay đổi bản thân và kiên trì từng bước để vượt qua giới hạn của mình. Cô tập nói, tập thể hiện, tập đứng trước đám đông và luôn nỗ lực để tốt hơn mỗi ngày. Có những lần phát biểu trước học sinh, cô run rất nhiều, nên phải chuẩn bị thật kỹ cả về nội dung lẫn tâm lý. Chính nhờ quá trình rèn luyện bền bỉ ấy, cô dần bớt run, trở nên tự tin hơn và hôm nay có thể đảm nhiệm công việc của một chuyên gia tư vấn tuyển sinh. Câu chuyện đó cho thấy sự tự tin, bản lĩnh hay khả năng giao tiếp không phải là điều ai cũng có sẵn, mà hoàn toàn có thể được bồi đắp bằng ý chí, sự kiên trì và quyết tâm vượt qua chính mình.
cô Thu Hưởng, chuyên gia tư vấn Viện Quốc tế HUIT chia sẻ
Rất nhiều sinh viên khi mới bước vào giảng đường còn rụt rè, thiếu định hướng, nhưng sau vài năm học tập đã trở nên bản lĩnh, trưởng thành và rõ ràng hơn về tương lai của mình.
Bên cạnh yếu tố năng lực, sở thích cá nhân cũng giữ vai trò rất lớn. Một ngành nghề mà bản thân có hứng thú sẽ giúp người học có động lực để theo đuổi lâu dài. Học đại học có thể kéo dài 4 đến 5 năm, nhưng nghề nghiệp lại có thể gắn bó tới vài chục năm, thậm chí là cả cuộc đời. Nếu không có sự yêu thích nhất định, rất khó để đi đường dài với nghề. Vì vậy, chọn ngành không nên chỉ chạy theo xu hướng, theo bạn bè hay theo mong muốn áp đặt từ người khác.
Ngoài ra, người học cũng cần nhìn rộng hơn ở góc độ nhu cầu xã hội. Trong bối cảnh công nghệ và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh, những ngành có khả năng ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo và thích nghi với chuyển đổi số thường sẽ có nhiều cơ hội việc làm hơn. Tuy nhiên, cơ hội không chỉ đến từ tên ngành, mà còn đến từ chất lượng đào tạo của trường đại học, chương trình học, cơ hội thực tập, kết nối doanh nghiệp và môi trường phát triển toàn diện cho sinh viên.
Nói cách khác, chọn ngành học đại học quan trọng nhất là hiểu mình, biết mình phù hợp với điều gì và chọn một hướng đi có thể gắn bó lâu dài. Khi chọn đúng ngành hoặc đúng nhóm ngành, việc học sẽ trở nên có ý nghĩa hơn, con đường nghề nghiệp sau này cũng vững vàng hơn. Còn chuyện thành công hay giàu có, ngoài nỗ lực và lựa chọn đúng, đôi khi cũng cần thêm một chút may mắn.
